توريسم ورزشي و فرصت هاي كسب و كار

نويسنده مسئول: دكتر ابراهيم صادقي فر

نويسنده همكار: ابوالفضل اميرابراهيمي

مسايل زيست محيطي و اشتغال، در كنار برخي چالش هاي ديگر، از مهمترين مسايل كشورها در قرن بيست و يكم محسوب مي شوند. اين چالش ها نه تنها مستقل از هم نيستند بلكه وابسته ، تنيده و گره خورده به يكديگرند. اساساً بحران هاي زيست محيطي نتيجه دخالت غير منطقي بشر در طبعيت، در فرايند مدرنيزاسيون و صنعتي شدن جوامع با هدف اشتغالزايي است. كشور ما نيز بطور جدي با اين پديده ها مواجهه دارد؛ بويژه در حوزه محيط زيست و اشتغال طي دهه هاي اخير نگراني ها جدي تر شده است. جاي اميدواري است كه موضوع محيط زيست و اشتغال امروز در كشورمان، گفتمان غالب افكار عمومي، گروه هاي مرجع و جزء اولويت هاي راهبردي دولت محترم تدبير و اميد جهت حل و فصل آن مي باشد و با توجه به اين ضرورت ها، وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي نيز به عنوان متولي امر سياستگذاري و راهبري اشتغال كشور، در تدوين برنامه ها و ارائه طرح هاي توسعه اي، شناسايي و معرفي ظرفيت هاي جديد و نيز آموزش هاي مهارتي لازم داراي نقش ممتاز و مسئوليت خطير است و به همين دلايل كوشش مي نمايد تا با همكاري و معاضدت دستگاه هاي مسئول، راهكارها و راه حل هاي مختلفي را متناسب با اقتضائات كشور ارائه نمايد.

از منظر بايسته هاي اجتماعي، موضوع اشتغال و بیکاری، از مسائلی است که بي توجهي به آن، سرمنشاء بسیاری از ناهنجاری های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور خواهد بود و اهمیت این امر به میزانی است که رهبر معظم انقلاب نيز عنوان شعار سال را به آن اختصاص دادند. چرا كه اشتغالزایی بويژه برای جوانان ضرورتی است که در سنوات گذشته، عرصه را بر بسیاری از جوانان و خانوارها محدود ساخته است. از آنجایی که پیش بینی مي شود در شرايط عادي، سالانه حدود یک میلیون نفر به جمعیت فعال كشور افزوده خواهد شد، مواجهه با موضوع بیکاری از اولويت هاي دولت دوازدهم و همين طور دولت هاي بعدي است که طبيعتاً در چارچوب سياست هاي راهبردي نظام، بايد اقدامات مدبرانه و هوشمندانه تر در دستور کار قرار گيرد. اين درحالي است كه با توجه به بحران هاي زيست محيطي و كمبود آب، ظرفيت هاي اشتغال در بخش كشاورزي نيز در آينده با خطرات جدي مواجه شده و نياز به اشتغال زايي در حوزه گردشگري بيش از ساير بخش ها اهميت پيدا مي كند. به نظر مي رسد در صنعت گردشگري و زير شاخه هاي آن به سرمایه گذاری سنگین اولیه نیاز نيست ودر صورت اهتمام بیشتر به آن، می توان فرصت هاي كسب و كار لازم براي متقاضيان فراهم نمود. از اين حيث كشور ما از یکسو دارای توانمندی های قابل توجه در حوزه هاي گوناگون گردشگری است؛ و از سوی دیگر کشوری است دارای جمعیت جوان که نرخ بیکاری نسبتا بالایی دارد كه با برنامه ریزی درست قادر خواهد بود بر اين معضلات فائق آید. بدون ترديد گردشگري ورزشي نيز به عنوان يكي از ابعاد گردشگري كه حتي بيش از ساير حوزه هاي آن مغفول مانده، نقش موثري در ايجاد اشتغال خواهد داشت؛ اين در حالي است كه خيلي از كشورها كه در خطر ورشكستگي قرار داشتند با بهره گيري از اين پتانسيل روند توسعه اي خودشان را به خوبي جلو برده اند.

گردشگری ورزشی در دنيا، صنعتی رو به رشد و اشتغال زا بوده و اين نوع گردشگري در کشور ما نيز به دلیل داشتن جمعیت جوان و پتانسیل جغرافیایی متنوع از جایگاه بسیار مناسبی برخوردار است كه البته مستلزم فراهم سازي شرايطي است تا در سايه آن، نتايج بايسته اي در توسعه و اشتغال زایی، رواج سلامت روحی، روانی و جسمی نیروی انسانی حاصل گردد.

در حال حاضر علت اينكه كشورهاي مختلف براي كسب ميزباني مسابقات مختلف جهاني از هيچ كوششي فروگذار نمي كنند؛ به گونه اي كه تمامی ارکان دولتی و خصوصی یک کشور به تکاپو افتاده و شرایط را برای میزبانی مهیا می کنند؛ سیاستمداران وارد عمل می شوند و پول ها و فرصت های زیادی برای رسیدن به چنین موقعیتی جابه جا می شود، طبيعتاً بخاطر مزيت ها و فرصت هاي فراواني است كه ناشي از برگزاري اين گونه مسابقات عايد كشور ميزبان مي گردد كه به گمان اينجانب توسعه اين نوع گردشگری در رسته های آموزشی-فرهنگی و هنری و امور اجتماعی نيز منجر به ایجاد فرصت های شغلی می گردد.

به نظر می رسد مشکل اصلی كشور ما در گردشگري و مخصوصاً گردشگري ورزشي، فقدان راهبردهاي پيشرو و پوياست. اگر ورزش پر طرفدار فوتبال را در نظر بگیریم و وضعيت خودمان را بالفرض با همسايه هاي جنوبي بسنجيم در اين صورت نباید توقع داشته باشیم که میزبانی مسابقات بزرگی مثل جام جهاني فوتبال به ایران واگذار شود. بديهي است" عدم دریافت میزبانی مسابقات بزرگ مانع از شناخت كشورمان به عنوان یک برند در مقاصد ورزشی شده است و فرآیند اجرایی و بازاریابی برای جذب توریست ورزشی را کند و پرهزینه می کند. از طرفی کماکان محدودیت هایی از جهت جذب تماشاگران و استفاده از تمام امکانات قابل استفاده وجود دارد. علاوه بر این فقدان مدیریت یکپارچه و نبود برنامه توسعه ای مزید بر علت مي باشد." يعني هماهنگی لازم بین ارکان مختلف تصمیم گیری و اجرایی وجود ندارد و استراتژی سازمان های متولی ورزش با دست اندرکاران گردشگری و با متوليان اشتغال و كسب وكار نيز همخوان نیست. نبود چنین بستری برای توسعه گردشگری ورزشی سبب می شود تا گروه های مختلف کسب وکارگردشگری نتوانند برنامه بازاریابی مناسبی را تدوین کرده و شرایط را تغییر دهند و متاسفانه به رغم رویکرد مثبت دولت و ظرفيت هاي موجود در اسناد بالادستی مانند سند جامع توسعه ورزش، سیاستگذاری مطلوب در گردشگری ورزشی در راستای هم افزایی سازمان هایی که به گونه ای در این امر دخیل هستند مغفول مانده است. خوشبختانه دولت یازدهم البته هم به لحاظ نظری و هم در عرصه عمل گامهایی در این زمینه برداشت و جهتگیریها نيز نشان میدهد که آینده توسعه صنعت موصوف در صورت تداوم این سیاستها میتواند اثرگذار باشد.

بنابراين براي راهبري اصولي اين چالش ها، ما نيازمند تمهيد تدابير مستمر، پيش دستانه، خلاقانه و آينده- نگر مي باشيم. راه كار عاجل و راه حل ميانبر براي شروع كار، مسئوليت پذيري و همكاريهاي دسته جمعي است تا با اعمال اصول مدیریت علمي و برنامه ریزیهاي جامع ،گام هاي اساسي تر برداشته شود. باید توجه ذينفعان را به اين نكته جلب نمود كه ورزش نه به عنوان یك فعالیت تفریحی بلكه عامل سلامتی و بهداشت فردی و اجتماعی، عنصر بازدارنده در برابر آسيب هاي اجتماعي و نيز موجب رونق اقتصادي و توسعه كسب و كار تلقي مي گردد تا پس از آن با اختصاص اعتبارات مناسب، تاسیسات و امكانات زیربنایی متناسب با شرایط جغرافیایی و اقلیمی هر منطقه ایجاد گردد .در كنار این امر فرهنگ سازی و ایجاد زمینه جهت آشنایی افراد با فعالیتهای ورزشی و لزوم استفاده همه از این امكانات، مكمل مهمی در توسعه ورزشی كشور است كه در اين خصوص وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي نيز به عنوان متولي راهبري سياست هاي اشتغال كشور و حسب تكاليف قانوني محوله، آماده هرگونه همكاري با مراجع ذيربط بويژه در امر گفتمان آفريني و فرهنگ سازي گردشگري ورزشي در كشور و در رايزني ها و تعاملات دوجانبه با كشورهاي ديگر مي باشد. همچنين در بخش دیگر و در راستای فعالیتهای ورزشی خدمات جهانگردی و مسافرتی مطرح میشود، چراكه برگزاری مسابقات ورزشی در سطح ملی و بینالمللی نیازمند ورود بخشهای جهانگردی كشور است.در اینجاست كه پیوند میان دو بخش ورزش و جهانگردی و در نتيجه فراهم شدن فرصت هاي كسب و كار كاملا نمود مییابد.افزون بر اين، مشاغل مرتبط با تفریح و گردشگری بسیار گسترده اند؛ چرا که فعالیت در بخش های ورزشی، مراکز مرتبط با هتل و گردشگری، بخش های مرتبط با تفریح و سرگرمی و مدیریت اطلاع رساني، تبليغ و فرهنگ سازي لازم را ايجاب مي كند.