توسعه و فرهنگ آن

ابوالفضل اميرابراهيمي

از اساسی ترین و پیچیده ترین مسائل هر جامعه، بدون شك فرهنگ آن جامعه است. سنجش تأثير فرهنگ بر زواياي مختلف زندگي فردي و اجتماعي امرمشکلي است. پر واضح است كه در يك نگاه كلان، عميق و بنيادين، موضوع فرهنگ بر انسجام و همبستگي اجتماعي، توسعه و پيشرفت، تحول و دگرگوني هاي سياسي - اقتصادي، ساختاري و معرفتي تاثير غيرقابل انكاري دارد. بنا به تعبير صاحبنظران، ارتباط وثيقي ميان فرهنگ و جامعه برقرار است. به لحاظ مفهومی، فرهنگ به شیوه زندگی اعضای یك جامعه معیّن مربوط می شود؛ وجامعه نيز به نظام روابط متقابلی اطلاق می گردد كه افرادی را كه دارای فرهنگ مشتركی هستند به همدیگر مرتبط می سازد؛ بنابراين هیچ فرهنگی نمی تواند بدون جامعه وجود داشته باشد؛ همان گونه كه جامعه ای بدون فرهنگ نيز قابل فهم نيست.

سياست هاي فرهنگي كشور نيز مستلزم رويكردهاي فرهنگ آینده نگر، مشوق جستجوي نشاط اجتماعي در سخت كوشي و کار و تلاش مضاعف، تبيين كننده باور اصل صرفه جویی به مثابه عاملی برای سرمایه گذاری توسعه و نهادينه ساز پیشرفت همه جانبه از طريق تحصیل، علم آموزي و آموزش موثر قوام بخش جامعه مي باشد.

بايد تلاش گسترده اي نسبت به زدودن آثار مخرب و آفات فرهنگ فرومانده در گذشته به عمل آورد؛ مواظب باشيم تا اين تلقي كه چرا اساساً كار؟ مگرکار دردسر نمي باشد؟ مگر اصراف و ريخت و پاش موجب کسب عزت نيست؟ چه تفريحي بالاتر از گشت و گذار در مراكز خريد!و خيلي تلقي هاي مشابه ديگر، چون خوره بر زیربنای کسب و کار ما رخنه نكرده و سم بي اعتمادي بر شبكه كار و تلاش ما تزريق نگردد. بنابراين گذشتن از كنار اين چالش ها و ناديده و يا دست كم انگاشتن اين گونه مسايل در تقابل آشكار با آرمان هاي پیشرفت و توسعه جامعه قرار دارد.

فرهنگ پويا، تأثیر گذار بر امر توسعه مي باشد؛ زیرا روش تفکر ملتها در قبال پیشرفت را شکل داده ، لاجرم قوام بخش فعالیتهای اقتصادی،اجتماعی و سیاسی مي گردد. از طرف ديگر، شاخص بنيادين توانائی یک کشور برای موضوع ‹‹ رفاه ›› فرهنگ است. زیرا فرهنگ عقاید افراد را درباره ریسک، مزایا و فرصتها شکل می دهد و اصولی را پايه ريزي مي كند که فعالیتهای اقتصادی بر مبنای آنها سامان دهی می شود.